Media elektroniczne a dzieci i młodzież – dr Iwona Ulfik-Jaworska

Nowe media, takie jak gry komputerowe czy Internet, są niezwykle atrakcyjne dla młodych użytkowników, którzy poświęcają im coraz więcej czasu i to nie tylko w celach edukacyjnych. Internet daje ogromne możliwości komunikacji i poznawania nowych osób (np. czaty, komunikatory internetowe), nieograniczony dostęp do rozrywki (np. gier on line, muzyki, filmów) oraz różnorodnych informacji. Pozwala również na własną aktywność i twórczość w sieci, np. poprzez pisanie blogów, tworzenie własnych stron internetowych, profili na portalach społecznościowych jak Nasza Klasa, Facebook i in. Podczas korzystania z Internetu oraz innych mediów elektronicznych można spotkać się jednak z wieloma sytuacjami, które są zagrażające dla młodych użytkowników. Poniżej zaprezentowano kilka zasad korzystania z mediów elektronicznych, które mogą być przydatne dla wszystkich, którzy dbają o prawidłowe wychowanie dzieci i młodzieży.

 

Dzieci w wieku od 0 do 3 latNIGDY I NIGDZIE nie powinny korzystać z żadnych mediów elektronicznych (dotyczy to telewizji, komputerów, smartfonów), ponieważ w tym okresie dziecko rozwija się poprzez zabawę i bezpośrednie kontakty z osobami znaczącymi oraz innymi dziećmi.

Dzieci w wieku od 3 do 6 latMAKSYMALNIE 1 GODZINA W CIĄGU DNIA.  Dzieci powinny korzystać wyłącznie z programów i aplikacji dostosowanych do ich wieku, głównie o charakterze edukacyjnym. Konieczna jednak jest obecność rodzica i monitorowanie czasu oraz oglądanych treści. Nie można również zaniedbywać fizycznej aktywności oraz zabaw z innymi dziećmi nie związanych z mediami.

Dzieci w wieku 6-9 latUŻYWANIE POD KONTROLĄ – MAKSYMALNIE 2 GODZINY W CIĄGU DNIA. Dzieci w tym wieku mogą korzystać z Internetu, ale pod opieką dorosłych. Warto jednak spędzać czas razem  z dzieckiem na graniu w gry, korzystaniu z różnych aplikacji dostosowanych do wieku dziecka. Jeśli to możliwe, nie udostępniać dziecku urządzeń mobilnych (ze względu na ograniczenie możliwości kontroli), a jeśli dziecko korzysta z takich urządzeń – zainstalować w nich programy blokujące dostęp do nieodpowiednich treści oraz ustalić zasady dotyczące korzystania z sieci w obecności rodzica. Nie należy też zaniedbywać innych form aktywności, gdyż dziecko powinno w tym okresie rozwijać różne zainteresowania oraz spotykać się z rówieśnikami poza szkołą.

Dzieci w wieku 9-12 latUCZENIE SIĘ ODPOWIEDZIALNOŚCI – NADAL MAKSYMALNIE 2 GODZINY W CIĄGU DNIA. Dobrym zwyczajem jest korzystanie z Internetu wyłącznie w miejscach ogólnodostępnych w domu (nie w swoim pokoju, w urządzeniach powinny być zainstalowane programy blokujące dostęp do nieodpowiednich treści). Dzieci w tym wieku nie powinny korzystać z gier sieciowych wieloosobowych, zwłaszcza z gier typu MMORPG (czyli takich, w których duża liczba graczy może grać ze sobą w wirtualnym świecie, np. Word of Warcraft, EverQuest, League of Legends, Tibia). Korzystanie z portali społecznościowych – wyłącznie dostosowanych do wieku dziecka, powinno sie odbywać pod ścisłą kontrolą dorosłych (Facebook nie jest odpowiednim portalem w tym wieku, ponieważ jest adresowany do osób powyżej 13 lat). Rodzice powinni ustalić czas bez mediów (np. podczas posiłków, podróży samochodem) i monitorować wykorzystywanie komputera do odrabiania lekcji. Dobrze jest wprowadzić zasadę – najpierw obowiązki potem rozrywka (rodzice powinni dopilnować, czy dziecko odrobiło lekcje, wypełniło obowiązki domowe). Gdy dziecko łamie ustalone zasady dotyczące czasu i sposobu korzystania z mediów można pozbawić je dostępu do jakichkolwiek urządzeń elektronicznych (w tym telefonu komórkowego) przez 24 godziny. Nadal należy dbać, aby dziecko angażowało się również w inne aktywności – sport, czytanie książek, spotkania ze znajomymi.

Młodzież w wieku 12-18 latWZRASTAJĄCA NIEZALEŻNOŚĆ. Młodzież w kolejnych latach potrzebuje coraz więcej niezależności, dlatego w tym okresie reguły korzystania z mediów elektronicznych będą się zmieniały. Można pozwalać młodym osobom na „prywatne” korzystanie z Internetu (np. w swoim pokoju), ale nie należy zaniedbywać rozmów dotyczących zachowań podejmowanych w sieci oraz bezpieczeństwa on-line. Warto też wspólnie z dzieckiem ustalić zasady dotyczące ilości czasu poświęcanego na korzystanie z mediów elektronicznych oraz podejmowanych aktywności w sieci (np. zakaz korzystania z Internetu w godzinach nocnych). Nadal można też korzystać z programów blokujących dostęp do nieodpowiednich treści. Oprócz nauki młodzież powinna mieć również ustalone codzienne obowiązki domowe (np. zmywanie naczyń, wyprowadzanie psa i in.), z których powinna się wywiązywać. Warto ustalić konsekwencje za nieprzestrzeganie zasad związanych z korzystaniem z mediów lub za niewypełnianie domowych obowiązków. W czasie wolnym od nauki (np. wakacje) – warto, aby młody człowiek podjął jakąś sezonową pracę (pozwoli to wypełnić wolny czas, będzie okazją do rozwijania swojej dojrzałości i odpowiedzialności).

(oprac. I. Ulfik-Jaworska na podstawie K. Young)

***

Iwona Ulfik-Jaworska – doktor nauk humanistycznych w zakresie psychologii, adiunkt w Katedrze Psychologii Wychowawczej i Rodziny KUL Jana Pawła II, prowadzi kursy dla narzeczonych w małych grupach przy Duszpasterstwie Akademickim KUL (od 2000 r.) oraz szkolenia i warsztaty dla rodziców i nauczycieli z zakresu kompetencji wychowawczych oraz edukacji medialnej, aktywnie współpracuje z Poradnią Specjalistyczną ARKA-Tarnów w zakresie szkoleń i warsztatów dla kapłanów i rodzin organizowanych na terenie diecezji tarnowskiej.